Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 06 дугаар сарын тойм

Шинэчлэгдсэн: 2020-08-10 17:15:11

1.Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу 2020 оны 06 дугаар сард Сэлэнгэ мөрөн, Орхон, Ерөө,  Хараа, Бургалтай,  Хүдэр, Буур,  Хиагт  голуудын хяналт-шинжилгээний цэгээс нийт 15 усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын 20 гаруй үзүүлэлтийг тодорхойллоо.

Сэлэнгэ мөрөн, Сэлэнгэ голын Сэлэнгэ-12 дугаар зөрлөг цэгээс 2 удаа, Зүүнбүрэн хяналт-шинжилгээний цэгээс 1 удаа усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 204-224 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, MNS4586:98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламж (цаашид ХА гэх)-аас давсан үзүүлэлт үгүй бохирдолгүй байна.

Орхон гол, Орхон голын Шаамар, Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 2 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 186-204 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн,  ХА-аас Орхон- Сүхбаатар хяналт шинжилгээний цэгээс авсан сорьцонд усан дахь аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 0.59 мгN/л буюу ХА-аас 1.3 дахин, нитритийн азотын /NО2/-ын агууламж 0.036 мгN/л буюу ХА-аас 1.8 дахин, эрдэс фосфор /Рэрд/-ын агууламж 0.105 мгР/л буюу ХА-аас 1.2 дахин давж голын эхэн хэсгээр бага зэргийн бохирдол үүссэн  байна.

Ерөө гол, Ерөө голын Бугант, Ерөө, Дулаанхаан хяналт-шинжилгээний 3 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 56-86 мг/л,  ХА-аас Ерөө-Ерөө хяналт-шинжилгээний  цэгээс авсан усны сорьцонд  нитритийн азотын /NО2/-ын агууламж 0.031 мгN/л буюу ХА-аас 1.6 дахин давж бага зэргийн бохирдол үүссэн байлаа.

Хараа гол, Хараа голын Мандал сумын гүүрний дээд ба доод, Баянгол хяналт-шинжилгээний 3 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 184-217 мг/л-т хэлбэлзэж,  ХА-аас  давсан үзүүлэлт үгүй бохирдолгүй байна.

Бургалтай гол, Бургалтай голын Бургалтай хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 248 мг/л,  ХА-аас давсан бохирдолгүй байна

Хүдэр гол, Хүдэр голын Хүдэр хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 85 мг/л, ХА-аас эрдэс фосфор /Рэрд/-ын агууламж 0.180 мгР/л буюу ХА-аас 1.8 дахин давж бага зэргийн бохирдол үүссэн байна.

Буур гол, Буур голын Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт их, 737 мг/л,  голын усны  хүчилтөрөгчийн хангамж сайн, 8.78 мгО/л байсан боловч перманганатын исэлдэх чанар /ПИЧ/-ын агууламж 10.5 мгО/л буюу 1.1 дахин,   усан дахь аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 2.28  мгN/л буюу ХА-аас 4.56 дахин, нитритийн азотын /NО2/-ын агууламж 0.104  мгN/л буюу ХА-аас 5.2 дахин давсан  бохирдолтой  байна.

Хиагт гол, Хиагт голын Алтанбулаг хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт их, 585 мг/л, голын усны  хүчилтөрөгчийн хангамж сайн, 10.20 мгО/л байсан боловч хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын бохирдол их, биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч /БХХ5/-ийн агууламж 6.6 мгО/л буюу ХА-аас 2.2 дахин, усан дахь аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 8.66 мгN/л буюу ХА-аас 17.32 дахин, нитритийн азотын /NО2/-ын агууламж 0.121 мгN/л буюу ХА-аас 6.05 дахин, эрдэс фосфор /Рэрд/-ын агууламж 1.032 мгР/л буюу ХА-аас 10.32 дахин давж маш их бохирдолтой байлаа.

Ус бохирдуулах бодисын агууламж

Хүснэгт 1

Усны харуулын нэр

Бохирдуулах бодис, мг/л

О2

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO2

P

1

Сэлэнгэ - Зүүнбүрэн

-

-

1.5

0.18

0.001

0.033

2

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 10

8.02

1.7

2.4

0.26

0.001

0.010

3

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 20

7.12

2.0

3.0

0.19

0.004

0.011

5

Орхон – Шаамар

7.42

1.9

4.4

0.18

0.006

0.018

6

Орхон –  Сүхбаатар

7.95

2.6

4.0

0.59

0.010

0.032

7

Ерөө-Бугант

-

-

6.0

илрээгүй

0.006

0.005

8

Ерөө-Ерөө

-

-

6.0

0.28

0.031

0.040

9

Ерөө-Дулаанхаан

-

-

4.5

0.31

0.002

0.013

10

Хараа-Зүүнхараа /дээд/

-

-

4.2

0.14

илрээгүй

0.009

11

Хараа-Зүүнхараа/доод/

-

-

2.4

0.11

0.001

0.014

12

Хараа-Баруунхараа

-

-

1.8

0.20

0.004

0.044

13

Бургалтай-Бургалтай

-

-

0.9

0.42

0.002

0.069

14

Хүдэр-Хүдэр

-

-

5.1

0.32

0.009

0.180

15

Буурь-Сүхбаатар

8.78

1.1

10.5

2.28

0.104

0.023

16

Хиагт-Алтанбулаг

10.20

6.6

7.8

8.66

0.121

1.032

 

MNS 4586:98

 

3

10.0

0.5

0.02

0.1

Тайлбар: БХХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ПИЧ-Перманганатын исэлдэх чанар                        

2.Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

Дэлхий нийтэд дэгдээд буй Covid-19 цар тахалтай холбогдуулан аймгийн онцгой комиссоос өгсөн үүрэг чиглэлийн дагуу 2020 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрөөс 2020 оны 07 сарын 01-нийг хүртэл хугацаанд Ариутгах татуургын албаны Цэвэрлэх байгууламж, “ГНС”-Бохир усны төвлөрсөн насос станц, “КНС”-Бохир усны дамжуулах насос станц зэргүүдэд хорио цээрийн дэглэмийг “Урсгал Ус” ХХК-ны захирлын  А/24 тоот тушаалаар тогтоосон тул хаягдал бохир усны шинжилгээ хийгдээгүй.

Дүгнэлт: Хараа Ерөө гол маш цэвэр, Сэлэнгэ мөрөн, Орхон, Хүдэр, Бургалтай голын ус  одоогийн байдлаар цэвэр байна. Харин Буурь гол бага зэргийн бохирдолтой, Хиагт гол маш бохир байлаа.

Агаарын шинжилгээ: Агаарын чанарын 1-р харуулын 06-р сарын ажиглалтын дүнгээс үзэхэд агаар дахь хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.004 мг/м3, хамгийн их нь 0.006 мг/м3, азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.018 мг/м3, хамгийн их нь 0.034 мг/м3, нийт тоос дундаж 0.102 мг/м3, хамгийн их нь 0.140 мг/м3, агаар болон хөрсөн дээрхи цацрагийн түвшин фон түвшнээс даваагүй байна.

Агаарын чанарын 2-р харуул болох Мандал сумын агаар дахь түгээмэл бохирдуулагч хий болох азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.018 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.025 мг/м3, хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.001 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.003 мг/м3 байна.

 

Мэдээ бичсэн: БОШЛ-ын эрхлэгч, ЧМ  М.Аягүл

Холбоотой мэдээний жагсаалт

Гарчиг Үүсгэсэн огноо Хандалт
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 7 дугаар сарын тойм 2020-08-07 7
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 05 дугаар сарын тойм 2020-06-02 38
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын ус болон агаарын чанарын 2020 оны 04 дугаар сарын тойм 2020-05-07 53
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 03 дугаар сарын тойм 2020-04-06 73
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 02 дугаар сарын тойм 2020-03-06 138
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 01 дугаар сарын тойм 2020-02-09 148
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 12 дугаар сарын тойм 2020-01-03 171
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 11 дугаар сарын тойм 2019-12-03 164
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 10 дугаар сарын тойм 2019-11-04 210
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 09 дугаар сарын тойм 2019-10-03 208
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 08 дугаар сарын тойм 2019-09-04 210
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын усны чанарын 2019 оны 7 дугаар сарын тойм 2019-08-14 179
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 06 дугаар сарын тойм 2019-07-02 199
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 05 дугаар сарын тойм 2019-06-03 233
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 04 дугаар сарын тойм 2019-05-02 244
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 03 дугаар сарын тойм 2019-04-03 254
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 02 дугаар сарын тойм 2019-03-04 312
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 01 дугаар сарын тойм 2019-02-01 299