Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 10 дугаар сарын тойм

Шинэчлэгдсэн: 2022-11-28 18:36:43

1.Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу  2022 оны 10 дугаар сард Сэлэнгэ мөрөн, Орхон, Ерөө, Зэлтэр, Бугант, Хараа, Хүдэр, Буурь, Бургалтай, Хиагт,  голуудын хяналт-шинжилгээний цэгээс нийт 17 усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын 20 гаруй үзүүлэлтийг тодорхойллоо.

Сэлэнгэ мөрөн, Сэлэнгэ голын Сэлэнгэ-12 дугаар зөрлөг цэгээс 2 удаа, Зүүнбүрэн хяналт-шинжилгээний цэгээс 1 удаа усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 270.0-294.2 мг/л-т хэлбэлзэж, MNS4586:98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламжаас (цаашид ХА гэх) Сэлэнгэ-12 дугаар зөрлөг цэгээс авсан дээжинд нитритийн азот /NО2/-ын агууламж 0.023 мгN/л буюу ХА-аас 1.15 дахин давсан байна.

Орхон гол, Орхон голын Шаамар, Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 2 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 202.5-234.4 мг/л-т хэлбэлзэж, ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Ерөө гол, Ерөө голын Бугант, Ерөө, Дулаанхаан хяналт-шинжилгээний 3 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 58.3-92.9 мг/л хэлбэлзэж Ерөө-Бугант хяналт-шинжилгээний цэгээс авсан дээжинд нитритийн азот /NО2/-ын агууламж 0.031 мгN/л буюу ХА-аас 1.55 дахин давсан байна.

Хараа гол, Хараа голын Мандал сумын гүүрний дээд ба доод, Баянгол хяналт-шинжилгээний 3 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 212.2-221.9 мг/л-т хэлбэлзэж  Баянгол хяналт-шинжилгээний  цэгээс авсан дээжинд нитритийн азот /NО2/-ын агууламж 0.021 мгN/л буюу ХА-аас 1.05 дахин давсан байна.

Хүдэр гол, Хүдэр голын Хүдэр хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 122.7 мг/л, ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Бугант гол, Бугант голын Бугант хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 119.6 мг/л  нитритийн азот /NО2/-ын агууламж 0.026 мгN/л буюу ХА-аас 1.30 дахин, аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 0.97 мгN/л буюу ХА-аас 1.94 дахин, эрдэс фосфор /Рэрд/-ын агууламж 0.576 мгР/л буюу ХА-аас 5.76 дахин, перманганатын исэлдэх чанар /ПИЧ/-ын агууламж 29.6 мг/л  буюу ХА-аас 2.96 дахин давсан бөгөөд голын гольдролын дагуу бага зэргийн бохирдол үүссэн байна.

Зэлтэр гол, Зэлтэр голын Зэлтэр хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 170.4 мг/л  давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

             Буурь гол, Буур голын Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт их  639.8 мг/л, биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч /БХХ5/-ийн агууламж 3.7 мгО/л буюу ХА-аас 1.2 дахин давсан байна.

Бургалдай гол, Бургалдай голын Бургалдай хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт их  196.5 мг/л, ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Хиагт гол, Хиагт голын Алтанбулаг хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт их, 603.2 мг/л, усан дахь биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч /БХХ5/-ийн агууламж 4.4 мгО/л буюу ХА-аас 1.5 дахин, аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 6.87 мгN/л буюу ХА-аас 13.74 дахин, нитритийн азотын /NО2/-ын агууламж 0.356 мгN/л буюу ХА-аас 17.80 дахин, эрдэс фосфор /Рэрд/-ын агууламж 0.549 мгР/л буюу ХА-аас 5.49 дахин, перманганат исэлдэх чанар /ПИЧ/-ын агууламж 11.8 мг/л  буюу ХА-аас 1.18 дахин давж маш их бохирдолтой байлаа.

Ус бохирдуулах бодисын агууламж

Хүснэгт 1

Усны харуулын нэр

Бохирдуулах бодис, мг/л

О2

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO2

P

1

Сэлэнгэ - Зүүнбүрэн

-

-

2.1

0.03

0.007

0.004

2

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 10

11.25

2.2

1.8

0.04

0.015

0.005

3

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 20

11.25

2.7

1.4

0.06

0.023

0.004

4

Орхон – Шаамар

10.79

2.9

5.2

0.09

0.001

0.023

5

Орхон –  Сүхбаатар

10.94

2.3

1.7

0.10

0.008

0.014

6

Зэлтэр- Зэлтэр

-

-

1.8

0.07

0.002

0.008

7

Ерөө-Бугант

-

-

3.1

0.32

0.031

0.042

8

Ерөө-Ерөө

-

-

3.3

0.12

0.012

0.012

9

Ерөө-Дулаанхаан

-

-

3.4

0.13

0.014

0.032

10

Хараа-Зүүнхараа /дээд/

-

-

2.1

0.04

0.002

0.002

11

Хараа-Зүүнхараа/доод/

-

-

1.7

0.07

0.001

0.003

12

Хараа-Баруунхараа

-

-

2.2

0.01

0.021

0.007

13

Хүдэр-Хүдэр

-

-

2.7

0.10

0.010

0.006

14

Бугант-Бугант

-

--

29.6

0.97

0.026

0.576

15

Буурь-Сүхбаатар

10.80

3.7

2.4

0.35

0.010

0.049

16

Хиагт-Алтанбулаг

8.58

4.4

11.8

6.87

0.356

0.549

17

Бургалдай- Бургалдай

-

-

1.8

0.27

0.001

0.005

 

MNS 4586:98

 

3

10.0

0.5

0.02

0.1

Тайлбар: БХХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ПИЧ-Перманганатын исэлдэх чанар

2.Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

 

2022 оны 10 дугаар сарын 10-нд, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын “Урсгал-Ус” ХХК-ны хаягдал ус цэвэрлэх байгууламж /цаашид ЦБ гэх/-ийн орох, гарах цэгээс авсан хаягдал бохир усны 2 сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнгээс үзэхэд ЦБ-аас гарч байгаа ус 39.57 %-ийн цэвэршүүлэлттэй байжээ.

2022 оны 10 дугаар сарын ЦБ-ын орж байгаа болон цэвэршүүлээд гарч байгаа хаягдал бохир усны сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнг MNS 4943:2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (цаашид ЗДХ гэх)-тэй харьцуулан 2 дугаар хүснэгтэд үзүүллээ.

 

                                                                                                                               2 дугаар хүснэгт

Цэвэрлэх байгууламж

Цэг

РН

Ж/б

өнгө

БХХ5

ПИЧ

XXX

P

NH4

NO2

NO3

Цэвэрлэгээний чанар %

1

2

3

4

5

5

6

7

8

9

10

11

12

MNS 4943:2015

 

6-9

30

 

20

20

50

1.5

15

 

Сэлэнгэ,Сүхбаатар “Урсгал-Ус” ХХК-ны ЦБ

Орох

7.50

179.0

182.9

148.0

38.5

564.5

1.422

21.52

0.184

0.43

70.0

Гарч

7.80

7.0

23.50

44.4

7.4

376.3

 

Тайлбар: Ж/Б-жинлэгдэх бодис, эрдэс фосфор /Рэрд/ MNS 4943:2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс давсан үзүүлэлтүүдийг тодруулав.

 

Дүгнэлт: Зэлтэр гол маш цэвэр, Сэлэнгэ мөрөн, Орхон, Хараа, Ерөө, Хүдэр  голын ус цэвэр байна. Харин Буурь, Бугант гол бага бохирдолтой, Хиагт гол маш бохир байлаа.

Агаарын шинжилгээ: Сүхбаатар сумын агаарын чанарын 1-р харуулын 10-р сарын ажиглалтын дүнгээс үзэхэд агаар дахь хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.003 мг/м3, хамгийн их нь 0.005 мг/м3, азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.022 мг/м3, хамгийн их нь 0.049 мг/м3, нийт тоос дундаж 0.067 мг/м3, хамгийн их нь 0.340 мг/м3, PM10 тоосонцорын дундаж 0.038 мг/м3, хамгийн их нь 0.182 мг/м3, PM2.5 тоосонцорын дундаж 0.030 мг/м3, хамгийн их нь 0.148 мг/м3,агаар болон хөрсөн дээрхи цацрагийн түвшин фон түвшнээс даваагүй байна.

 

Агаарын чанарын 2-р харуул болох Мандал сумын агаар дахь түгээмэл бохирдуулагч хий болох азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.021 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.049 мг/м3, хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.002 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.005 мг/м3 PM10 тоосонцорын дундаж 0.065 мг/м3, хамгийн их нь 0.150 мг/м3, PM2.5 тоосонцорын дундаж 0.053 мг/м3, хамгийн их нь 0.132 мг/м3 байна.

 

Мэдээ бичсэн: БОШЛ-ын инженер  М.Өнөржаргал

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Холбоотой мэдээний жагсаалт

Гарчиг Үүсгэсэн огноо Хандалт
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 09 дүгээр сарын тойм 2022-10-04 43
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 08 дугаар сарын тойм 2022-09-01 40
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 07 дугаар сарын тойм 2022-08-03 38
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 06 дугаар сарын тойм 2022-07-04 44
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 05 дугаар сарын тойм 2022-06-09 35
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 04 дүгээр сарын тойм 2022-05-02 55
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 03 дугаар сарын тойм 2022-04-04 48
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 2 дугаар сарын тойм 2022-03-01 50
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 1 дүгээр сарын тойм 2022-02-01 54
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 12 дугаар сарын тойм 2022-01-04 54
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 11 дүгээр сарын тойм 2021-12-01 89
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 10 дугаар сарын тойм 2021-11-02 104
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 09 дугаар сарын тойм 2021-10-05 93
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 08 дугаар сарын тойм 2021-09-03 90
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 7 дугаар сарын тойм 2021-08-04 273
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 06 дугаар сарын тойм 2021-07-01 226
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 05 дугаар сарын тойм 2021-06-04 258
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын ус болон агаарын чанарын 2021 оны 04 дугаар сарын тойм 2021-05-03 134
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 3 дугаар сарын тойм 2021-04-02 143
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 2 дугаар сарын тойм 2021-03-04 186
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 1 дүгээр сарын тойм 2021-02-01 165
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 12 дугаар сарын тойм 2021-01-05 143
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 11 дугаар сарын тойм 2020-12-02 169
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 10 дугаар сарын тойм 2020-11-03 145
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 09 дугаар сарын тойм 2020-10-06 140
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 08 дугаар сарын тойм 2020-09-04 185
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 7 дугаар сарын тойм 2020-08-07 190
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 06 дугаар сарын тойм 2020-07-01 188
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 05 дугаар сарын тойм 2020-06-02 189
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын ус болон агаарын чанарын 2020 оны 04 дугаар сарын тойм 2020-05-07 254
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 03 дугаар сарын тойм 2020-04-06 355
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 02 дугаар сарын тойм 2020-03-06 302
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 01 дугаар сарын тойм 2020-02-09 305
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 12 дугаар сарын тойм 2020-01-03 324
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 11 дугаар сарын тойм 2019-12-03 330
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 10 дугаар сарын тойм 2019-11-04 396
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 09 дугаар сарын тойм 2019-10-03 356
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 08 дугаар сарын тойм 2019-09-04 362
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын усны чанарын 2019 оны 7 дугаар сарын тойм 2019-08-14 413
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 06 дугаар сарын тойм 2019-07-02 361
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 05 дугаар сарын тойм 2019-06-03 396
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 04 дугаар сарын тойм 2019-05-02 477
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 03 дугаар сарын тойм 2019-04-03 430
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 02 дугаар сарын тойм 2019-03-04 479
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 01 дугаар сарын тойм 2019-02-01 453