Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 08 дугаар сарын тойм

Шинэчлэгдсэн: 2024-05-18 06:06:56

1.Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу 2023 оны 08 дугаар сард Сэлэнгэ мөрөн, Орхон, Хараа, Ерөө, Туул, Бургалтай, Зэлтэр, Бугант, Буурь, Хиагт, Наушка голуудын хяналт-шинжилгээний цэгээс нийт 19 усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын 20 гаруй үзүүлэлтийг тодорхойллоо.

Сэлэнгэ мөрөн, Сэлэнгэ голын Сэлэнгэ-12 дугаар зөрлөг цэгээс 2 удаа, Зүүнбүрэн, Наушка хяналт-шинжилгээний цэгээс цэгээс тус бүр1 удаа нийт 4 усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 183.7-246.0 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, Сэлэнгэ-12 дугаар зөрлөг цэгээс авсан сорьцны биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 3.2 мгО/л буюу ХА-аас 1.06 дахин, Сэлэнгэ-Наушка цэгээс авсан усны сорьцон дахь перманганатын исэлдэх чанар 10.3 мгО/л буюу MNS4586:98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламж ХА-(цаашид ХА гэх)-аас 1.03 дахин давсан байна.

Орхон гол, Орхон голын Шаамар, Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 2 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 167.9-172.6 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, ХА-аас  Орхон-Шаамар хяналт-шинжилгээний цэгээс авсан сорьцны биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 3.2 мгО/л буюу ХА-аас 1.06 дахин, перманганатын исэлдэх чанар /ПИЧ/-ын агууламж 10.3 мгО/л буюу ХА-аас 1.03 дахин, Орхон-Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний цэгээс авсан сорьцны биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 3.3 мгО/л буюу ХА-аас 1.1 дахин давсан байна.

Хараа гол, Хараа голын Мандал сумын Хараа-Зүүнхараа хяналт-шинжилгээний гүүрний дээд ба доод, Баянгол сумын Хараа-Баруунхараа хяналт-шинжилгээний 3 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 122.4-170.8 мг/л-т хэлбэлзэж,  Хараа-Зүүнхараа дээд цэгээс авсан усны сорьцонд перманганатын исэлдэх чанар /ПИЧ/-ын агууламж 15.0 мгО/л буюу ХА-аас 1.50 дахин, аммонийн азотын /NН3/-ын агууламж 0.52 мгN/л буюу ХА-аас 1.06 дахин,  Хараа-Зүүнхараа доод цэгээс авсан усны сорьцонд перманганатын исэлдэх чанар /ПИЧ/-ын агууламж 15.8 мгО/л буюу ХА-аас 1.58 дахин, аммонийн азотын /NН3/-ын агууламж 0.63 мгN/л буюу ХА-аас 1.26 дахин тус тус  давсан байна.

Ерөө гол, Ерөө голын Бугант, Ерөө, Дулаанхаан хяналт-шинжилгээний 3 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 57.1-74.8 мг/л-т хэлбэлзэж ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Бургалтай гол, Бургалтай голын Бургалтай хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 204.9 мг/л,  ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Зэлтэр гол, Зэлтэр голын Зэлтэр хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 133.7 мг/л,  ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Хүдэр гол, Хүдэр голын Хүдэр хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 64.6 мг/л,  ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Бугант гол, Бугант голын Бугант хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 85.9 мг/л,  Бугант-Бугант хяналт шинжилгээний цэгээс авсан сорьцны усан дахь аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 1.75 мгN/л буюу ХА-аас 3.50 дахин, нитритийн азотын /NО2/-ын агууламж 0.044 мгN/л буюу ХА-аас 2.20 дахин,  эрдэс фосфор /Рэрд/-ын агууламж 0.196 мгР/л буюу ХА-аас 1.96 дахин давж бага зэргийн бохирдол голын гольдролын дагуу үүссэн байна.

Буурь гол, Буурь голын Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 478.3 мг/л, перманганатын исэлдэх чанар 11.9 мгО/л буюу ХА-аас 1.19 дахин, аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 0.79 мгN/л буюу ХА-аас 1.58 дахин, биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 7.7 мгО/л буюу ХА-аас 2.56 дахин  тус тус давж голын дагуу бохирдолтой байлаа.

Туул гол Туул голын Орхонтуул хяналт шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 285.1мг/л, аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 0.58 мгN/л буюу ХА-аас 1.16 дахин давсан байна.

Хиагт гол, Хиагт голын Алтанбулаг хяналт-шинжилгээний 1 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт их, 727.1 мг/л, усан дахь аммонийн азот /NH­4/-ын агууламж 4.54 мгN/л буюу ХА-аас 9.08 дахин, нитритийн азотын /NО2/-ын агууламж 0.482 мгN/л буюу ХА-аас 24.1 дахин, эрдэс фосфор /Рэрд/-ын агууламж 0.482 мгР/л буюу ХА-аас 4.82 дахин,  биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 10.7 мгО/л буюу ХА-аас 3.6 дахин давж маш их бохирдолтой байлаа.

Ус бохирдуулах бодисын агууламж

Хүснэгт 1

Усны харуулын нэр

Бохирдуулах бодис, мг/л

О2

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO2

P

1

Сэлэнгэ - Зүүнбүрэн

-

-

2.8

0.06

0.005

0.006

2

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 10

9.48

3.2

6.0

0.18

0.014

0.032

3

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 20

9.80

2.7

5.5

0.23

0.005

0.038

4

Орхон – Шаамар

10.11

3.2

10.3

0.24

0.007

0.033

5

Орхон –  Сүхбаатар

10.59

3.3

8.7

0.39

0.006

0.041

6

Хараа-Зүүнхараа /дээд/

-

-

15.0

0.52

0.009

0.033

7

Хараа-Зүүнхараа /доод/

-

-

15.8

0.63

0.011

0.030

8

Хараа-Баруунхараа

-

-

4.9

0.30

0.002

0.038

9

Ерөө-Бугант

-

-

5.5

0.33

0.004

0.006

10

Ерөө-Ерөө

-

-

5.4

0.36

0.004

0.034

11

Ерөө-Дулаанхаан

-

-

6.0

0.25

0.012

0.021

12

Бургалтай-Бургалтай

-

-

4.3

0.10

0.004

0.028

13

Хүдэр-Хүдэр

-

-

6.5

0.29

0.005

0.018

14

Зэлтэр-Зэлтэр

-

-

4.3

0.27

0.004

0.024

15

Бугант-Бугант

-

-

6.3

1.75

0.044

0.196

16

Буурь-Сүхбаатар

9.48

7.7

11.9

0.79

0.004

0.015

17

Хиагт-Алтанбулаг

11.22

10.7

9.5

4.54

0.482

0.482

18

Туул-Орхонтуул

-

-

6.6

0.58

0.013

0.084

19

Сэлэнгэ-Наушка

9.32

2.4

10.3

0.39

0.009

0.046

 

MNS 4586:98

 

3

10.0

0.5

0.02

0.1


2.Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

2023 оны 08 дугаар сарын 10-нд Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын “Сэлэнгэ Цэнгэг Ус” ОНӨААТҮГ-ын харьяа  хаягдал ус цэвэрлэх байгууламжийн мотор эвдэрсэн тул орох, гарах цэгээс дээж аваагүй.

Дүгнэлт: Эхний 8 сарын байдлаар Зэлтэр, Бургалтай гол маш цэвэр, Сэлэнгэ мөрөн, Орхон, Хараа, Ерөө, Бугант, Хүдэр, Туул гол цэвэр Буурь гол бага бохирдолтой, Хиагт маш бохир байлаа.

3.Агаарын шинжилгээ:

Сүхбаатар суманд агаарын бохирдол стандарт хэмжээнээс хэтрээгүй бөгөөд нийт 46 удаагийн ажиглалт хийсэн байна. Агаарын чанарын 1-р харуулын 08-р сарын ажиглалтын дүнгээс үзэхэд агаар дахь хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.003 мг/м3, хамгийн их нь 0.006 мг/м3, азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.016 мг/м3, хамгийн их нь 0.032 мг/м3, MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас РМ10, РМ2.5 тоосонцор давсан үзүүлэлт байхгүй бөгөөд агаар болон хөрсөн дээрхи цацрагийн түвшин фон түвшнээс даваагүй байна.

Мандал сумын агаарын чанарын 2-р харуулын 08-р сарын ажиглалтын дүнгээс үзэхэд агаар дахь хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.003 мг/м3, хамгийн их нь 0.009 мг/м3, азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.011 мг/м3, хамгийн их нь 0.019 мг/м3, MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас РМ10, РМ2.5 тоосонцор давсан үзүүлэлт байхгүй байлаа.

 

Мэдээ бичсэн: БОШЛ-ын ерөнхий инженер М.Өнөржаргал

 

Холбоотой мэдээний жагсаалт

Гарчиг Үүсгэсэн огноо Хандалт
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын ус, агаар болон хаягдал усны чанарын 2024 оны 04 дүгээр сарын тойм 2024-05-03 33
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2024 оны 03 дугаар сарын тойм 2024-04-02 29
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2024 оны 02 дугаар сарын тойм 2024-03-01 45
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2024 оны 01 дүгээр сарын тойм 2024-02-01 58
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 12 дугаар сарын тойм 2024-01-17 59
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 11 дүгээр сарын тойм 2023-12-01 395
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 10 дугаар сарын тойм 2023-11-06 441
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 09 дүгээр сарын тойм 2023-10-02 412
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 07 дугаар сарын тойм 2023-08-01 460
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 06 дугаар сарын тойм 2023-07-05 471
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 05 дугаар сарын тойм 2023-06-05 420
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 04 дүгээр сарын тойм 2023-05-02 588
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 03 дугаар сарын тойм 2023-04-03 439
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 02 дугаар сарын тойм 2023-03-01 413
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 01 дүгээр сарын тойм 2023-02-01 481
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 12 дугаар сарын тойм 2023-01-02 420
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 11 дүгээр сарын тойм 2022-12-01 433
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 10 дугаар сарын тойм 2022-11-01 517
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 09 дүгээр сарын тойм 2022-10-04 523
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 08 дугаар сарын тойм 2022-09-01 491
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 07 дугаар сарын тойм 2022-08-03 463
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 06 дугаар сарын тойм 2022-07-04 484
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 05 дугаар сарын тойм 2022-06-09 524
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 04 дүгээр сарын тойм 2022-05-02 501
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 03 дугаар сарын тойм 2022-04-04 484
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 2 дугаар сарын тойм 2022-03-01 461
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2022 оны 1 дүгээр сарын тойм 2022-02-01 476
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 12 дугаар сарын тойм 2022-01-04 681
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 11 дүгээр сарын тойм 2021-12-01 514
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 10 дугаар сарын тойм 2021-11-02 578
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 09 дугаар сарын тойм 2021-10-05 531
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 08 дугаар сарын тойм 2021-09-03 494
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 7 дугаар сарын тойм 2021-08-04 1007
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 06 дугаар сарын тойм 2021-07-01 644
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 05 дугаар сарын тойм 2021-06-04 773
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын ус болон агаарын чанарын 2021 оны 04 дугаар сарын тойм 2021-05-03 581
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 3 дугаар сарын тойм 2021-04-02 602
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 2 дугаар сарын тойм 2021-03-04 829
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2021 оны 1 дүгээр сарын тойм 2021-02-01 603
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 12 дугаар сарын тойм 2021-01-05 553
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 11 дугаар сарын тойм 2020-12-02 591
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 10 дугаар сарын тойм 2020-11-03 580
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 09 дугаар сарын тойм 2020-10-06 559
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 08 дугаар сарын тойм 2020-09-04 598
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 7 дугаар сарын тойм 2020-08-07 614
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 06 дугаар сарын тойм 2020-07-01 609
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 05 дугаар сарын тойм 2020-06-02 621
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын ус болон агаарын чанарын 2020 оны 04 дугаар сарын тойм 2020-05-07 708
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 03 дугаар сарын тойм 2020-04-06 825
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 02 дугаар сарын тойм 2020-03-06 731
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2020 оны 01 дугаар сарын тойм 2020-02-09 747
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 12 дугаар сарын тойм 2020-01-03 748
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 11 дугаар сарын тойм 2019-12-03 756
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 10 дугаар сарын тойм 2019-11-04 848
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 09 дугаар сарын тойм 2019-10-03 784
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 08 дугаар сарын тойм 2019-09-04 794
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын усны чанарын 2019 оны 7 дугаар сарын тойм 2019-08-14 879
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 06 дугаар сарын тойм 2019-07-02 826
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 05 дугаар сарын тойм 2019-06-03 843
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 04 дугаар сарын тойм 2019-05-02 952
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 03 дугаар сарын тойм 2019-04-03 863
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 02 дугаар сарын тойм 2019-03-04 902
Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2019 оны 01 дугаар сарын тойм 2019-02-01 871