Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2024 оны 01 дүгээр сарын тойм

Шинэчлэгдсэн: 2024-02-23 12:28:58

1.Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу 2024 оны  01 дүгээр сард Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын хяналт-шинжилгээний цэгээс нийт 5 усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын 20 гаруй үзүүлэлтийг тодорхойллоо.

Сэлэнгэ мөрөн, Сэлэнгэ голын Сэлэнгэ-12 дугаар зөрлөг цэгээс 2 удаа, Зүүнбүрэн 1 удаа усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 279.1-280.1 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, MNS4586:98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламж (цаашид ХА гэх)-аас давсан үзүүлэлтгүй байлаа.

Орхон гол, Орхон голын Шаамар, Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 2 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 224.2-227.5 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, ХА-аас давсан  үзүүлэлтгүй байна.

Ус бохирдуулах бодисын агууламж

Хүснэгт 1

Усны харуулын нэр

Бохирдуулах бодис, мг/л

О2

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO2

P

1

Сэлэнгэ - Зүүнбүрэн

-

-

1.4

0.01

0.010

0.020

2

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 10

5.93

1.5

2.1

0.13

0.007

0.017

3

Сэлэнгэ – 12 р зөрлөг 20

5.62

0.9

1.7

0.12

0.001

0.010

4

Орхон – Шаамар

6.08

1.5

2.0

0.03

0.002

0.003

5

Орхон – Сүхбаатар

5.93

1.6

2.4

0.11

0.003

0.014

MNS 4586:98 стандарт дахь хүлцэх агууламж

 

3

10.0

0.5

0.02

0.1

2.Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

2024 оны 01 дүгээр сарын 19-нд, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын “Сэлэнгэ цэнгэг ус” ОНӨААТҮГ-ны хаягдал ус цэвэрлэх байгууламж /цаашид ЦБ гэх/-ийн орох, гарах цэгээс авсан хаягдал бохир усны 2 сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнгээс үзэхэд ЦБ-аас гарч байгаа ус 56.41%-ийн цэвэршүүлэлттэй байлаа.

2024 оны 01 дүгээр сарын ЦБ-ын орж байгаа болон цэвэршүүлээд гарч байгаа хаягдал бохир усны сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнг MNS 4943:2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (цаашид ЗДХ гэх)-тэй харьцуулан 2 дугаар хүснэгтэд үзүүллээ.

2 дугаар хүснэгт

Цэвэрлэх байгууламж

Цэг

PH

Ж/Б

Өнгө

XXX

БХХ5

ПИЧ

SO4

P

NH4

NO2

NO3

Цэвэрлэгээний чанар, %

1

2

3

4

5

5

6

7

8

9

10

11

12

13

MNS 4943:2015

 

6-9

30

 

50

20

10

 

0.100

15

 

Сэлэнгэ цэнгэг ус” ОНӨААТҮГ ЦБ

Орох

7.39

143.0

64.01

374.4

296.4

63.8

         

56.41

Гарах

7.84

65.0

39.34

112.3

129.2

39.5

86.6

0.86

43.44

0.046

1.25

Тайлбар: Ж/Б-жинлэгдэх бодис, БХХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ХХХ-химийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ПИЧ-перманганатын исэлдэх чанар, MNS 4943:2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс давсан үзүүлэлтүүдийг тодруулав.

Энэ сард Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын “Сэлэнгэ Цэнгэг Ус” ОНӨААТҮГ-н ЦБ-ийн цэвэрлэгээний чанар 56.41 % ба цэвэршүүлээд гарч байгаа бөгөөд биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч MNS 4943:2015 стандарт дахь  зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс 129.2 мгО/л буюу 6.46 дахин, ж/б - 65.0 мгO/л буюу 2.16 дахин, ПИЧ – 39.5 мгО/л буюу 3.95 дахин, ХХХ- 112.3 мгO/л буюу ХА-аас 2.24 дахин, нийт азотийн агууламж -44.74 мгN/л буюу 2.98 дахин давсан байна.

Агаарын шинжилгээ: Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын агаарын чанарын харуулын 01-р сарын ажиглалтын дүнгээс үзэхэд агаар дахь хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.005 мг/м3, хамгийн их нь 0.013 мг/м3, азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.019 мг/м3, хамгийн их нь 0.038 мг/м3, PM10 тоосонцорын дундаж агууламж 0.028 мг/м3, хамгийн их нь 0.059 мг/м3  PM2.5 тоосонцорын дундаж агууламж 0.019 мг/м3, хамгийн их нь 0.042 мг/м3  байлаа. Энэ сард PM10 болон PM2.5 тоосонцор MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Агаарын чанарын 2-р харуул болох Мандал суманд нийт 66 удаагийн ажиглалт хийсэн. Агаар дахь түгээмэл бохирдуулагч хий болох азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.015 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.029 мг/м3, хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.024 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.046 мг/м3, PM10 тоосонцорын дундаж агууламж 0.178 мг/м3, хамгийн их нь 0.314 мг/м3  PM2.5 тоосонцорын дундаж агууламж 0.150 мг/м3, хамгийн их нь 0.265 мг/м3  байлаа. Энэ сард PM10 тоосонцор MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас 13-ний өдрөөс бусад өдрүүдэд 1.39-3.14 дахин давсан байна. PM2.5 тоосонцор MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас 1-ээс 31-ны өдрүүдэд  1.56-5.30 дахин давсан байна.

 

Мэдээ бичсэн: БОШЛ-ын инженер М.Өнөржаргал