Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн гадаргын болон хаягдал ус, агаарын чанарын 2023 оны 01 дүгээр сарын тойм

Шинэчлэгдсэн: 2023-02-02 00:19:10

1.Гадаргын усны чанар

Сэлэнгэ аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу 2022 оны  01 дүгээр сард Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын хяналт-шинжилгээний цэгээс нийт 5 усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын 20 гаруй үзүүлэлтийг тодорхойллоо.

Сэлэнгэ мөрөн, Сэлэнгэ голын Сэлэнгэ-12 дугаар зөрлөг цэгээс 2 удаа, Зүүнбүрэн 1 удаа усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 280.8-298.2 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, MNS4586:98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламж (цаашид ХА гэх)-аас давсан үзүүлэлт байхгүй байна.

Орхон гол, Орхон голын Шаамар, Сүхбаатар хяналт-шинжилгээний 2 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 222.9-228.0 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, ХА-аас давсан  үзүүлэлтгүй байна.

Ус бохирдуулах бодисын агууламж

Хүснэгт 1

Усны харуулын нэр

Бохирдуулах бодис, мг/л

О2

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO2

P

1

Сэлэнгэ-Зүүнбүрэн

-

-

1.0

0.09

0.006

0.003

2

Сэлэнгэ–12 р зөрлөг 10

5.84

2.4

1.1

0.06

0.006

0.008

3

Сэлэнгэ–12 р зөрлөг 20

5.92

2.2

0.8

0.23

0.019

0.005

4

Орхон–Шаамар

6.08

2.7

1.1

0.08

0.010

0.005

5

Орхон–Сүхбаатар

6.00

2.4

1.0

0.11

0.013

0.009

MNS 4586:98 стандарт дахь хүлцэх агууламж

 

3

10.0

0.5

0.02

0.1

2.Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

2022 оны 1 дүгээр сарын 20-нд Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын “Сэлэнгэ Цэнгэг ус” ОНӨААТҮГазарын хаягдал ус цэвэрлэх байгууламж /цаашид ЦБ гэх/-ийн орох, гарах цэгээс авсан хаягдал бохир усны 2 сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнгээс үзэхэд ЦБ-аас гарч байгаа ус 68.42%-ийн цэвэршүүлэлттэй байжээ.

2022 оны 1 дүгээр сарын ЦБ-ын орж байгаа болон цэвэршүүлээд гарч байгаа хаягдал бохир усны сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнг MNS 4943:2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (цаашид ЗДХ гэх)-тэй харьцуулан хүснэгт 2-т үзүүллээ.

Хүснэгт 2

Цэвэрлэх байгууламж

Цэг

РН

Ж/б

өнгө

БХХ5

ХХХ

ПИЧ

P

NH4

NO2

NO3

Цэвэрлэгээний чанар %

1

2

3

4

5

5

6

7

8

9

10

11

12

MNS 4943:2015

 

6-9

30

 

20

50

20

1.5

15

 

Сэлэнгэ,Сүхбаатар “Сэлэнгэ Цэнгэг ус” ОНӨААТҮГазарын ЦБ

Орж

7.40

111.0

59.18

304.0

423.4

17.6

2.304

21.08

0.342

6.81

68.42

Гарч

8.10

17.2

14.84

96.0

376.3

4.8

 

Тайлбар: Ж/Б-жинлэгдэх бодис,

БХХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч,

ХХХ-химийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч,

ПИЧ-Перманганатын исэлдэх чанар, MNS 4943:2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс давсан үзүүлэлтүүдийг тодруулав.

Энэ сард Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын “Сэлэнгэ Цэнгэг ус” ОНӨААТҮГазрын ЦБ-ийн цэвэрлэгээний чанар 68.42% ба цэвэршүүлээд гарч байгаа ус  MNS 4943:2015 стандарт дахь ЗДХ-ээс нийт азот 1.88 дахин, эрдэс фосфор 1.54 дахин, биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 4.80 дахин, ХХХ 7.52 дахин тус тус давсан  байна.

3.Агаарын шинжилгээ:

Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын агаарын чанарын харуулын 01 дүгээр сарын ажиглалтын дүнгээс үзэхэд агаар дахь хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.005 мг/м3, хамгийн их нь 0.011 мг/м3, азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.027 мг/м3, хамгийн их нь 0.052 мг/м3, нийт тоосны дундаж агууламж 0.078 мг/м3, хамгийн их нь 0.339 мг/м3 байна. Агаарын чанарын MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас PM10 тоосонцор 2023 оны 01 дүгээр сарын 05-ны өдөр 1.19 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдөр 1.92 дахин давсан, 2023 оны 01 дүгээр сарын 22-ны өдөр 1.02 дахин давсан байна. PM2.5 тоосонцор 2023 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдөр 1.36 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 03-ны өдөр 1.10 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 05-ны өдөр 1.63 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 06-ны өдөр 1.18 дахин 2023 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдөр 2.80 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдөр 1.10 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 16-ны өдөр 1.08 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 21-ны өдөр 1.08 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 22-ны өдөр 1.36 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр 1.32 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 24-ны өдөр 1.08 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдөр 1.08 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 30-ны өдөр 1.04 дахин, 2023 оны 01 дүгээр сарын 31-ны өдөр 1.08 дахин давсан байна. Агаар болон хөрсөн дээрхи цацрагийн түвшин фон түвшнээс даваагүй байна.

Мандал сумын агаарын чанарын 2-р харуулд нийт 66 удаагийн ажиглалт хийсэн. Агаар дахь түгээмэл бохирдуулагч хий болох азотын давхар ислийн дундаж агууламж 0.046 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.108 мг/м3, хүхэрлэг хийн дундаж агууламж 0.018 мг/м3, хамгийн их агууламж 0.044 мг/м3 байна. PM10 тоосонцорын дундаж агууламж 0.195 мг/м3, хамгийн их нь 0.337 мг/м3 бөгөөд Агаарын чанарын MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас 01 сарын 12-ны өдрөөс бусад өдрүүдэд 1.01-3.37 дахин давсан байна.  PM2.5 тоосонцорын дундаж агууламж 0.164 мг/м3, хамгийн их нь 0.283 мг/м3 бөгөөд 01 дүгээр сарын 01-31-ний хооронд бүх өдрүүдэд агаарын чанарын MNS 4585:2016 стандарт дахь хүлцэх агууламжаас 1.22-5.66 дахин давсан байна

Мэдээ бичсэн: БОШЛ-ийн ус, агаар хариуцсан инженер М.Өнөржаргал